A A A

Zmiany w gruczołach rodnych

W czasie ciąży w sutkach zaszły zmiany mające na celu przygotowanie sutka do wydzielania mleka. Wydzielanie mleka rozpoczyna się w 2—3 dniu połogu przy pomocy prolaktyny. W wydzielaniu mleka uczestniczą tarczyca i nadnercza. Przy prawidłowej czynności tych gruczołów łożysko wydziela estrogen i progesteron przygotowując gruczoły sutkowe do wydzielania mleka. Prolaktyna z przedniego płatu przysadki mózgowej wydziela, a hor-mon tylnego płatu przysadki mózgowej wystrzykuje mleko. Te zależności hormonalne są ponadto pod wpływem ośrodkowego układu nerwowego, którego prawidłowy stan rzutuje zwłaszcza na ciągłość wydzielania mleka. Największy w"pływ na wydzielanie mleka ma prawidłowy odruch ssania, a więc bodziec nerwowo-mechaniczny, którego warunkiem jest odpowiednie przygotowanie brodawki w czasie ciąży, tak aby w czasie karmienia nie uległa uszkodzeniu, oraz właściwa technika karmienia. Nie przygotowane brodawki łatwo ulegają uszkodzeniu i utrudniają regularne i dostateczne karmienie. Ponadto uszkodzona brodawka ulega zakażeniu, które przenosi się w głąb gruczołu. Wówczas występuje podwyższona ciepłota ogólna ciała, miejscowy ból i zaczerwienienie. Przy pielęgnacji sutków w połogu obowiązują następujące zasady: 1. Przestrzeganie higieny osobistej i niedopuszczenie do zakażenia brodawki (zasada idealnej czystości). Ręce położnicy mogą być tym czynnikiem, który przeniesie zakażenie. Nie należy więc dotykać ciała poniżej pępka, zwłaszcza okolic sromu i zanieczyszczonej wkładki. W ogóle w czasie połogu należy chronić ręce przed zakażeniem (paznokcie muszą być krótko obcięte). Należy je myć starannie wodą i dezynfekującym mydłem „Oro" przed karmieniem i przed każdym dotknięciem się do dziecka. Tuż przed karmieniem trzeba umyć brodawki przegotowaną wodą z mydłem, a następnie przetrzeć 3% kwasem borowym. Dziecko trzeba karmić 10—15 minut. Dłuższe karmienie, a więc macerowanie brodawki w ustach dziecka, zwiększa szanse jej pęknięcia i ewentualnego zakażenia. Po karmieniu należy obmyć brodawki przegotowaną wodą z mydłem i zapudrować dezynfekującym pudrem lub posmarować dezynfekującą maścią oraz założyć na brodawki jałowe płatki gazy lub czystego płótna (do jednorazowego użytku). Koszula i stanik muszą być często zmieniane. Koszula powinna być rozcięta z przodu. Nie wolno jej podnosić, ponieważ na dole jest ona zanieczyszczona odchodami i bakterie mogą zostać przeniesione na brodawki. Stanik karmiącej powinien być zapinany z przodu. Po każdym praniu trzeba przeprasować go gorącym żelazkiem. 2. Należy podtrzymywać sutki za pomocą odpowiedniego, czystego stanika często zmienianego (szczególnie kiedy są obrzmiałe i ciężkie). W obwisłych piersiach łatwiej dochodzi do zastoju mleka. 3. Po ukończeniu karmienia należy opróżnić gruczoły z zalegającego mleka. Trzeba to zrobić ręką, mechanicznie uciskając gruczoł w kierunku brodawki, lub odciągaczem. Nie wolno ugniatać piersi brutalnie i masować gruczołu sutkowego. 4. W razie bolesności brodawek lub stwierdzenia ich uszkodzenia należy myć je wodą z mydłem, smarować l°/o roztworem fioletu goryczkowego (gentiana violet) oraz „wietrzyć" przez 15 minut po każdym karmieniu. Następnie można okładać 10°/8 roztworem taniny w glicerynie. Celem zmniejszenia bolesności można smarować 5°/o maścią z anestezyną. W razie pęknięcia brodawki trzeba skrócić czas karmienia do 3 minut stosując poprzednio wymienione środki (mydło antyseptyczne, gentiana, maść z anestezyną lub gliceryna z taniną, maść sulfamidowa). Jeżeli brodawki krwawią i są bardzo bolesne, należy zrezygnować z karmienia przez 24—48 godzin. Pokarm trzeba wtedy odciągać ręcznie (2—3 razy na dobę). Leczenie jak poprzednio. Po ustąpieniu bolesności i krwawienia można zacząć karmić. Czas karmienia pierwszego dnia powinien trwać 5 minut, w drugim dniu — 10 minut, w trzecim — 15 minut. Na brodawkę można stosować szklane ochraniacze. 5. Przy wystąpieniu objawów stanu zapalnego sutka (bołesność, zaczerwienienie, stwardnienie, dreszcze i wysoka ciepłota ciała) należy udać się do poradni. Karmienie trzeba przerwać, a pokarm odciągać. Lekarz zleci odpowiednie antybiotyki i jeżeli natychmiast rozpocznie się leczenie, to sprawę można opanować.