A A A

Z czego składają się nasze pokarmy

Spożywane przez nas pokarmy zawierają różnorodne składniki odżywcze, np. mleko składa się z białka (najwięcej w twarogu), tłuszczu (masło), cukru, składników mineralnych, witamin i wody. Bardzo bogatymi źródłami składników mineralnych (wapń, sód, potas, magnez) i niektórych witamin jest nie tylko mleko, ale także serwatka i maślanka. Dlatego produkty te powinny być wykorzystywane w żywieniu zarówno osób dorosłych, jak i dzieci. Mięso zawiera podobnie różne składniki odżywcze, a najwięcej białka, tłuszczu i składników mineralnych, głównie żelaza i fosforu. • Bardzo cennym składnikiem zarówno mleka, jak i mięsa jest, jak już wspomnieliśmy, białko pełnowartościowe (najlepsze do budowy ustroju). Znajduje się ono również w jajach i mięsie ryb. Jest to białko pochodzenia zwierzęcego. Oprócz białka pochodzenia zwierzęcego odróżniamy białko pochodzenia roślinnego. Dużo białka roślinnego zawierają: groch, fasola, bób, soja; mniej — pszenica, żyto, jęczmień, mało natomiast — jarzyny i owoce. Białko roślinne jest mniej wartościowe niż białko po-chodzenia zwierzęcego. Wskazane jest jednak spożywać i jedno, i drugie. / Oprócz białka spożywane przez nas pokarmy zawierają tłuszcze. Słonina, smalec i masło są tłuszczami pochodzenia zwierzęcego, olej jadalny -— tłuszczem pochodzenia roślinnego. Każde mięso zawiera mniejszą lub większą domieszkę tłuszczu. Rozróżniamy zatem mięso chude i tłuste. Niemal wszystkie rośliny zawierają również tłuszcze, niektóre nawet bardzo dużo, np. nasiona rzepaku, lnu i słonecznika. W pokarmach pochodzenia roślinnego występują tak zwane cukrowce, czyli węglowodany. Nasz codzienny cukier jest właśnie takim cukrowcem. Węglowodany znajdują się w ziemniakach, jarzynach, w nasionach zbóż i owocach. Wiele owoców ma przyjemny i słodki smak, ponieważ znajduje się w nich tak zwany cukier owocowy. Mleko także ma słodkawy smak, ponieważ zawiera cukier mlekowy. Dużo cukru owocowego jest np. w winogronach. Są jeszcze w pokarmach składniki zwane witamina-m i. Bez tych ciał życiodajnych organizm nasz choruje. Wiemy, że w zimie, kiedy brak jest świeżych jarzyn i owoców, lekarze zalecają dzieciom pić sok z kiszonej kapusty (wit. C), tran, który zawiera witaminę D, chroniącą dzieci od krzywicy (tzw. choroby angielskiej), jak również przepisują różne apteczne preparaty najpotrzebniejszych organizmowi witamin. U kobiet ciężarnych często występuje próchnica zębów, która polega na odwapnieniu zębów i świadczy o braku pewnych witamin i składników mineralnych w pokarmach. Dlatego wskazane jest spożywanie pewnej części pokarmów w postaci tak zwanych „surówek", gdyż gotowanie niszczy niektóre witaminy. Oprócz białka, tłuszczu, węglowodanów, witamin i wody nasze pokarmy zawierają sole mineralne. Jeżeli łyżkę soli kuchennej wsypiemy do wody i zamieszamy, to rozpuści się ona w wodzie. W takim właśnie rozpuszczonym stanie znajdują się w naszych mięśniach i narządach najrozmaitsze sole mineralne, jak sole magnezu, potasu, wapnia, żelaza oraz sól kuchenna. Dużo soli mineralnych zawierają owoce i jarzyny. Powinny się więc znajdować w codziennym pożywieniu. Jarzyny zawierają ponadto tzw. błonnik, który nie jest wprawdzie przyswajalny dla organizmu ludzkiego, ma jednak duże znaczenie, gdyż drażni kiszki, ułatwiając wypróżnienie. Dlatego ciężarne z zaparciem stolca powinny spożywać jarzyny z bogatą zawartością błonnika, lub też pokarmy, które zawierają łuski, jak np. chleb razowy, kasze gruboziarniste.