A A A

Wyjaśnienia do jadłospisów

Jadłospisy zostały opracowane w oparciu o ilości produktów podane w dziennej racji pokarmowej (patrz tabela II) i wytyczne planowania całodziennych jadłospisów. Na podstawie załączonych wzorów możemy planować inne jadłospisy, zmieniając odpowiednio produkty w ramach tych samych grup. Na przykład podane w I jadłospisie jajo na pierwsze śniadanie możemy zastąpić: twarogiem, serem żółtym, zimnym mięsem, pastą ze szprotek itp., a rzodkiewki — plasterkami świeżego lub kiszonego ogórka, plasterkami młodej kalarepy polanymi śmietaną, siekanym szczypiorkiem, świeżymi owocami, świeżymi pomidorami lub z konserw itp. Podobne zmiany możemy przeprowadzić w drugim śniadaniu. Okres wczesnej wiosny jest najtrudniejszym okresem, jeśli chodzi o planowanie prawidłowych jadłospisów, gdyż wszelkie „nowalijki zielone" są jeszcze bardzo drogie, wiele produktów z okresu zimy jest już niedostępnych (np. mrożonki), a pozostałe produkty są nieatrakcyjne na wiosnę, jak np. kiszona kapusta. Dlatego też w jadłospisach wiosennych staramy się (gdy to jest tylko możliwe) najwcześniej korzystać z nowalijek, np. sałaty zielonej, szpinaku, botwinki itp., a obok tego korzystamy jeszcze z przetworów owocowych i warzywnych, a nawet suszonych owoców, gdyż świeże są drogie lub ich nie ma. Na obiad zamiast zupy ziemniaczanej „wiosennej" możemy zaplanować „krupnik wiosenny" z dużą ilością zieleniny, podprawiany śmietaną, zupę ogórkową z ziemniakami, zupę z zsiadłego mleka z ziemniakami i dużą ilością szczypiorku; tę ostatnią przyrządzamy podobnie jak „zalewajkę", tylko zamiast żuru lub serwatki dodajemy bardzo dokładnie roztrzepane zsiadłe mleko w ilości Va szklanki na osobę i razem z zupą ziemniaczaną zagotowujemy. Kotlet z mięsa cielęcego możemy zastąpić innym mięsem, np. klopsem pieczonym, Mopsikami w sosie, wątrobą smażoną, potrawką z cielęciny. Zamiast szpinaku lub marchwi możemy podać zamiennie sałatę zieloną lub surówkę z rzodkiewek. W okresie ciąży unikamy cebuli, gdyż często szkodzi (zastępujemy ją zielonym szczypiorkiem), grochu, fasoli i kapusty, gdyż produkty te powodują wzdęcia. Nadające się doskonale na podwieczorki cocktaile mlecz-no-owocowe zasługują bardzo na rozpowszechnienie, gdyż ułatwiają nam zużycie dziennej ilości mleka. Poza tym korzystne jest bardzo łączenie białka mleka z owocami, gdyż poza walorami smakowymi zwiększa się także straw-ność białka mleka. Podstawą do przyrządzania cocktaili jest mleko słodkie, przegotowane i ostudzone lub świeże rmeko zsiadłe bardzo dokładnie roztrzepane (ewentualnie z dodatkiem świeżej śmietanki) i świeże przetarte owoce, np. truskawki, maliny, jagody czarne, porzeczki, poziomki, morele, brzoskwinie itp., lub soki, a poza tym niewielkie ilości cukru do smaku. Możemy także przyrządzać cocktaile z owoców mrożonych. Na 1 szklankę mleka bierzemy 60 do 100 g przetartych owoców i 1 do 2 łyżeczek płaskich cukru. Owoce możemy zastąpić sokiem, a w okresie zimy nawet dżemem truskawkowym, malinowym lub morelo-wym. Jeśli chcemy dla zwiększenia pożywności przyrządzić napój mleczno-owoeowy z dodatkiem żółtka, to należy żółtko utrzeć z cukrem, rozprowadzić je powoli (ciągle mieszając) bardzo gorącym mlekiem, a dopiero po ostudzeniu połączyć szybko ubijając z owocami dodawanymi łyżeczką (nie należy spożywać surowego żółtka i surowych całych jaj). Szybkie mieszanie lub ubijanie jest konieczne, aby nie dopuścić do zwarzenia mleka. Cocktaile najlepiej przyrządzać w mikserze, wtedy owoców nie należy przecierać. Na podstawie przykładowych kolacji możemy również planować wiele innych, wykorzystując w pełni w tym celu produkty sezonowe, zwłaszcza w lecie i na wiosnę, gdy dysponujemy większym bogactwem warzyw i owoców. Należy przy tym pamiętać, że bardzo dobrym źródłem prowitaminy A (karotenu) są warzywa i owoce zabarwione pomarańczowo oraz warzywa zielone (marchew, dynia, pomidory, fasolka szparagowa zielona, szpinak, sa-łata zielona, przyprawy zielone itp.) i doskonale nadają się na potrawy kolacjowe, np. marchew możemy gotować pół na pół z kalarepą, z fasolką szparagową, z brukwią, z ziemniakami, stwarzając tym samym duże urozmaicenie smakowe. O prawidłowym żywieniu decyduje nie tylko dobór pokarmów i ich ilość, ale także i sposób ich przyrządzania, gdyż przez niewłaściwe przyrządzanie potraw czy niewłaściwe przechowanie produktów możemy zniszczyć wiele cennych składników odżywczych. Poza tym sposób przetwarzania produktów ma również wpływ na stopień straw-ności pokarmów i ich przyswajalność.