A A A

Rozpoznawanie przyczyn niepłodności -jej leczenie i zapobieganie

Rozpoznanie przyczyn niepłodności małżeńskiej nieraz nie jest ani łatwe, ani proste i często wymaga przeprowadzenia wielu badań. Kobiety czasem oczekują natychmiastowychwyników, łatwo się zniechęcają, zarzucają leczenie albo wędrują od jednego lekarza do drugiego. Tylko cierpliwość i sumienne wykonywanie zleceń lekarza może dać dobre wyniki. Lekarz na wstępie ustala wiek małżonków, a następnie musi zebrać szczegółowe informacje o ogólnym stanie zdrowia obu partnerów, przebytych chorobach, warunkach pracy i odpoczynku, sposobie odżywiania, trybie życia, nałogach (alkoholizm) i nadużyciach (np. samogwałt). Następnie poddaje krytycznej analizie okres dzieciństwa i okres młodzieńczy z uwzględnieniem przebytych chorób zakaźnych i innych, jak również stara się rozważyć możliwość wpływu czynników dziedzicznych na niepłodność małżeńską. O ile nie stwierdza się nieprawidłowości w budowie narządu płciowego mężczyzny, a jego wydolność seksualna jest prawidłowa, partner męski musi wykonać badanie spermy. Kobieta zostaje następnie poddana dokładnemu badaniu ginekologicznemu, a ponadto musi wykonać szereg analiz w laboratorium. Między innymi konieczne jest badanie wydzieliny z pochwy, cewki moczowej i szyjki macicy w kierunku obecności bakterii i pasożytów. Badania cytologiczne i hormonalne, a także śledzenie ciepłoty ciała w czasie cyklu miesiączkowego pozwalają na ocenę czynności jajnika i rozpoznanie jego zaburzeń. Konieczne jest badanie krwi na odczyn Wassermanna oraz określenie grupy krwi i czynnika Rh małżonków. Bardzo ważnym badaniem jest sprawdzenie drożności jajowodów. Wykonuje się je za pomocą wprowadzenia środków kontrastowych do jamy macicy i jajowodów, a następnie wykonania zdjęć rentgenowskich. Badania te pozwalają na ustalenie kształtu jamy macicy, dokładne sprawdzenie jajowodów, a w przypadku ich niedrożności pozwalają na ustalenie umiejscowienia przeszkody. Do zabiegu tego kobieta musi być odpowiednio przygotowana, a lekarz sprawdza, czy nie ma u niej czynnego procesu zapalnego w narządzie rodnym. Podjęcie postępowania leczniczego możliwe jest dopiero po ustaleniu przyczyny niepłodności. Stany zapalne leczone są dzisiaj z dobrymi wynikami farmakologicznie, a następnie borowiną w warunkach uzdrowiskowych. Zaburzenia rozwojowe i niedrożność jajowodów mogą być leczone operacyjnie, a choroby zakaźne i ogólnoustro-jowe według ogólnie przyjętych zasad. Niepłodność wywołana gruźlicą narządu rodnego w zasadzie powinna być leczona w ośrodkach specjalistycznych. Nieraz wystarcza ustalenie właściwego trybu życia małżonków i odżywiania oraz wskazanie na celowość współżycia płciowego w dniach płodnych kobiety, aby uzyskać pożądany efekt. W niepłodności małżeńskiej bardzo ważną rolę odgrywa postępowanie profilaktyczne, i to bardzo wcześnie, jeszcze w okresie płodowym, tzn. opieka nad kobietą ciężarną w nowoczesnym pojęciu. Myślą przewodnią profilaktyki w tym aspekcie jest fakt, że każde dziecko to przyszły ojciec lub matka, dlatego też odpowiednie odżywianie, właściwy ubiór, sport, częste przebywanie na powietrzu i słońce, pilne przestrzeganie zasad higieny, zapobieganie nadmiernym wysiłkom i chorobom zakaźnym ustrzeże chłopców i dziewczęta od rozmaitych zaburzeń w zakresie narządu rodnego. Ponadto konieczna jest ochrona zdolności rozrodczych dziewczynek i chłopców, których narząd rodny jest narażony na uszkodzenia i infekcję. Bardzo ważna jest również tego rodzaju opieka lekarska nad młodzieżą szkolną, tym bardziej że w tym wieku przypada okres pokwitania i osiągnięcie dojrzałości płciowej. W wieku dojrzałym doniosłą rolę w walce z niepłodnością małżeńską powinno spełniać poradnictwo przedmałżeńskie, ponieważ odpowiedni dobór rodziców decyduje najczęściej o losach potomstwa. Przed zawarciem związku małżeńskiego należy brać pod uwagę następujące okoliczności: 1) wiek przyszłych małżonków, 2) ewentualne obciążenia dziedziczne, 3) ich zdolność rozrodczą, 4) konstelację grup krwi i czynnika Rh, 5) stan zdrowia obu partnerów. Niekiedy należy zastanowić się nad celowością związku małżeńskiego w tych przypadkach, gdy stwierdzi się u na-rzeczonych choroby dziedziczne albo inne poważne schorzenia, które ograniczają płodność lub mogą wywierać niekorzystny wpływ na potomstwo. Jeżeli kandydaci do związku małżeńskiego zostaną zawczasu uświadomieni o tych faktach, to stając się małżeństwem unikną nieporozumień i wielu rozczarowań. Ponadto rolą poradni przedmałżeńskiej jest właściwe przygotowanie przyszłych małżonków do życia płciowego, uświadomienie o konieczności zapobiegania niepożądanej ciąży i szkodliwości sztucznych poronień, unikania zakażeń i znaczeniu przestrzegania higieny psychicznej i fizycznej. Należy przypuszczać, że stosowanie szeroko pojętej profilaktyki w walce z poważnym zagadnieniem niepłodności małżeńskiej pozwoli sprowadzić je do roli marginesu.