A A A

Poronienie, poród przedwczesny i poród opóźniony

Właściwym terminem porodu jest okres pomiędzy 38—42 tygodniem ciąży. Jeżeli ciąża ulega przerwaniu przed 16 tygodniem, to mówimy o poronieniu, jeśli czynność porodowa zjawia się pomiędzy 16—38 tygodniem, to mamy do czynienia z porodem przedwczesnym. Poród po 42 tygodniu należy uważać za opóźniony. Poronienie Jzęstość poronień samoistnych jest dość trudna do ustalenia i średnio uważa się, że dotyczy 10% wszystkich ciąż. Prawdziwą jednak klęską społeczną są poronienia sztuczne, które w niektórych krajach sięgają od 30—50% wszystkich ciąż, a wiele kobiet płaci za nie ciężkimi schorzeniami i niepłodnością. Poronienia samoistne mogą zależeć od niektórych chorób matki lub mogą być wynikiem zaburzeń w rozwoju jaja płodowego. Częstą przyczyną poronień jest niedorozwój i wady rozwojowe macicy, jej nieprawidłowe ■ położenie, uszkodzenia po sztucznym przerwaniu ciąży, stare porodowe pęknięcia, szyjki macicy, niewydolność szyjki macicy, stan po wysokiej amputacji szyjki oraz zrosty okołomaciczne po przebytym procesie zapalnym. Ponadto należy brać pod uwagę, jako czynniki wywołujące przerwanie ciąży, mięśniaki macicy, guzy jajnika i stany zapalne szyjki macicy. Poronienie może nastąpić również wskutek ostrych chorób zakaźnych matki, takich jak np. grypa, malaria, dury, posocznica — i przewlekłych, takich jak kiła, gruźlica, toksoplazmoza, zapalenie nerek i inne. Przerwanie ciąży może również nastąpić wskutek zatruć w środowisku zawodowym (np. ołowiem, rtęcią, arsenem, dwusiarczkiem węgla i innymi), po zastosowaniu niektórych leków, względnie wskutek nałogów (alkohol, ni-kotyna, morfina). Niekiedy przyczyną poronienia mogą być urazy mechaniczne, jak upadek, uderzenie, wstrząs — gwałtowne współżycie płciowe, operacje w obrębie jamy brzusznej (np. operacja wyrostka, torbieli jajnika). Również przykre przeżycia: zmartwienia, strach, wstręt itp. mogą mieć podobne następstwa. Poronienie może również nastąpić samoistnie z powodu konfliktu serologicznego w zakresie grup krwi małżonków, względnie wskutek zaburzeń hormonalnych. Nieprawidłowy rozwój jaja płodowego, na szczęście w dużym odetku, prowadzi do poronień samoistnych. Stany te są uwarunkowane przez czynniki genetyczne, względnie zakaźne, jak np. kiła i inne. Do najbardziej typowych objawów poronienia należy krwawienie, które początkowo może być skąpe, a następnie nasila się, dołączają się do niego bóle w dole brzucha i po pewnym czasie następuje wydalenie jaja płodowego na zewnątrz. Bardzo rzadko jajo rodzi się w całości, a macica obkurcza się i zamyka. Najczęściej w jamie macicy pozostają resztki jaja płodowego, które podtrzymują krwawienie. Stan ten wymaga bezwzględnie pomocy lekarskiej, ponieważ resztki muszą być jak najszybciej usunięte z jamy macicy, gdyż grozi to kobiecie ciężkim wykrwawieniem. Ponadto pozostawienie resztek jaja płodowego w jamie macicy umożliwia bakteriom wtargnięcie i zakażenie ustroju, bo resztki stanowią dla nich wspaniałą pożywkę. W tych warunkach drobnoustroje szybko się rozmnażają i mogą po przedostaniu się do krwi wywołać zakażenie ogólne. Należy nadmienić, że nieraz mimo heroicznych wysiłków lekarzy nie udaje się takiej kobiety uratować przed śmiercią. Każda kobieta, której zależy na utrzymaniu ciąży, jak również na własnym bezpieczeństwie, w przypadku pojawienia się krwawienia lub nawet brunatnych odchodów powinna natychmiast zgłosić się do lekarza. W okresie początkowym, tzn. poronienia zagrażającego, przy odpowiednim postępowaniu można zapobiec poronieniu i utrzymać ciążę. Podstawov:ym elementem leczenia zagrażającego poronienia jest pozostanie w łóżku w warunkach zupełnego spokoju. Jeżeli ciężarna nie ma odpowiednich warunków domowych, powinna jak najszybciej znaleźć się w szpitalu na oddziale ciąży powikłanej. Utrzymanie ciąży w - przypadkach zagrażającego poronienia nakłada na ciężarną obowiązek szczególnej ostrożności zarówno w odniesieniu do obowiązków zawodowych, jak i domowych. Do końca ciąży trzeba unikać większych wysiłków, np. jazdy w zatłoczonych środkach komunikacji, ograniczyć współżycie seksualne i nie używać środków przeczyszczających. Po przebytym poronieniu miesiączka zjawia się na ogół po upływie 4 — 6 tygodni. Wskazana jest kontrola lekarska w 2 — 3 tygodniu po przebytym poronieniu. W każdym przypadku samoistnego poronienia zarówno kobieta, jak i jej mąż powinni być poddani badaniom, których celem jest ustalenie przyczyny tego powikłania ciąży. Poród przedwczesny Poród przed 38 tygodniem ciąży dziecka wykazującego oznaki niedojrzałości uważamy za przedwczesny. Jeżeli czynność porodowa zaczyna się po 28 tygodniu ciąży, to część dzieci niedojrzałych, tzw. „wcześniaków", w specjalnych warunkach ma* szanse utrzymania się przy życiu. Po pewnym czasie wyrównują one swoje „braki" i najczęściej w dalszym rozwoju nie różnią się od dzieci urodzonych w terminie. Płody urodzone pomiędzy 16 — 28 tygodniem ciąży zasadniczo nie mają szans wyrównania niedorozwoju i na ogół giną. Nie znamy dokładnie dziś wszystkich przyczyn wywołujących porody przedwczesne. Do najczęstszych znanych przyczyn należą: ciąża bliźniacza, niewydolność szyjki macicy, wady rozwojowe macicy, urazy mechaniczne, nieprawidłowe usadowienie łożyska, jak łożysko przodujące, albo przedwczesne odklejenie łożyska prawidłowo usadowionego. Choroby ogólne matki, jak np. choroby nerek, cukrzyca, niedokrwistość, niedobory białkowe, witaminowe, i zaburzenia hormonalne są również często przyczyną porodu niewczesnego i przedwczesnego. Zakażenia — toksoplazmoza, kiła, grypa, angina i inne mogą także wyzwolić poród przedwczesny. Czasem czynniki psychiczne, jak np. emocje, depresje, mogą spowodować przedwczesne wystąpienie czynności porodowej. Przy zagrażającym porodzie przedwczesnym — tj. przy pojawieniu się skurczów macicy — położnik powinien starać się utrzymać ciążę. Również przy przedwczesnym odpłynięciu wód płodowych, szczególnie w tych przypadkach, w których ubytek wód płodowych jest przez jajo płodowe uzupełniany, można pod osłoną antybiotyków przeciwdziałać pojawieniu się czynności porodowej w celu uzyskania większej dojrzałości dziecka. W każdym przypadku przedwczesnego odejścia wód płodowych ciężarna powinna natychmiast zgłosić się do szpitala. Najbardziej celowym postępowaniem jest zapobieganie porodom przedwczesnym poprzez właściwą opiekę przedporodową i leczenie stanów, które do porodu przedwczesnego prowadzą. Poród opóźniony — przenoszenie ciąży Jak już wspominaliśmy, ciążą przenoszoną określamy ciążę, która trwa dłużej niż 42 tygodnie, czyli ponad 14 dni po ustalonym terminie porodu. Rozpoznanie przenoszenia ciąży nie jest łatwe, kobiety czasem nie pamiętają dokładnie daty ostatniej miesiączki ani daty pojawienia się pierwszych ruchów płodu. W każdym razie ciężarna, u której minęło 3—4 dni od przypuszczalnej daty porodu, powinna bezwzględnie znaleźć się na oddziale ciąży powikłanej. Ciąża przenoszona stanowi poważne niebezpieczeństwo zarówno dla życia płodu, jak i matki. Z każdym dniem przenoszenia rozwija się postępująca niewydolność łożyska, która upośledza coraz bardziej zaopatrzenie płodu w tlen oraz inne niezbędne związki i prowadzi w rezultacie do jego śmierci. U matki gromadzą się pewne substancje, które wywoływać mogą zaburzenia w krzepliwości krwi i stać się przyczyną masywnego krwotoku po urodzeniu dziecka. W związku z powyższym należy nie dopuszczać do przenoszenia ciąży i u kobiet po 42 tygodniu ciąży wywoływać czynność porodową i doprowadzać do urodzenia dziecka. Te kobiety, u których nie udaje się sprowokować porodu, są rozwiązywane za pomocą cięcia cesarskiego.