A A A

Ochrona zdrowia kobiety ciężarnej

Dla zabezpieczenia zdrowia kobiety ciężarnej, dla której wprawdzie ciąża jest stanem fizjologicznym, ale stawiającym jej organizmowi najwyższe wymagania i stąd łatwo mogącym przejść w chorobę — zostały stworzone liczne przepisy o ochronie pracy kobiet w ciąży, a także w okresie po porodzie i połogu. Przepisy te mają na celu również ochronę zdrowia rozwijającego się płodu. W pierwszym rzędzie ochronie podlega umowa o pracą. Nie wolno odmówić kobiecie ciężarnej zatrudnienia jej ze względu na ciążę. Instrukcja Ministra Zdrowia Nr 53/53 z dnia 10 lipca 1953 r. (Dz. Urz. Min. Zdrów. Nr 14, poz. 108) wprowadza zakaz badań ginekologicznych kobiet przy przyjmowaniu ich do pracy, jeżeli nie wymagają tego przepisy o higienie i bezpieczeństwie pracy oraz gdy kobieta ma objąć stanowisko, na którym praca w okresie ciąży nie jest zabroniona. Zakaz ten ma na celu zapobieganie trudnościom przy znalezieniu pracy przez kobiety. Umowa o pracę z pracownicą w ciąży, która w danym zakładzie pracy przepracowała co najmniej 3 miesiące, albo taki okres przepracowała w innym, czy też w innych zakładach, a przejście jej do nowego zakładu nastąpiło wskutek przeniesienia służbowego — nie może zostać wypowiedziana ani rozwiązana. Rozwiązanie umowy o pracę z kobietą ciężarną może nastąpić poci ściśle określonymi warunkami — mianowicie w przypadku: 1) popełnienia przestępstwa, 2) wystąpienia utraty prawa do wykonywania zawodu lub uprawnień potrzebnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, 3) naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych — łamania dyscypliny pracy. Warunki te mogą spowodować rozwiązanie umowy o pracę z kobietą ciężarną poczynając od 6 miesiąca ciąży. W okresie zaś pierwszych pięciu miesięcy ciąży — umowa o pracę może zostać rozwiązana także w razie nieobecności w pracy wywołanej chorobą, która trwa bez przerwy dłużej niż 3 miesiące, a w przypadku choroby zakaźnej, dłużej niż 6 miesięcy. W wypadku zachorowania na gruźlicę — rozwiązanie umowy o pracę jest dopuszczalne po upływie 6 miesięcy choroby, jeżeli pracownica była zatrudniona w danym zakładzie pracy co najmniej 6 miesięcy, a jeżeli była ona zatrudniona w danym zakładzie pracy co najmniej 12 miesięcy oraz leczy się w zakładzie zamkniętym przeciwgruźliczym -— to rozwiązanie stosunku służbowego może nastąpić po 12 miesiącach. W okresie pierwszych pięciu miesięcy ciąży pracownica może być także zwolniona z pracy w przypadku nieobecności w pracy przez okres dłuższy niż 3 miesiące, na skutek zarządzonej przez władze sanitarne kwarantanny, również w razie niemożności wykonywania pracy z innych niezawinionych przez pracownicę przyczyn przez czas przekraczający 1 miesiąc. W przypadku likwidacji zakładu pracy kobieta ciężarna powinna otrzymać ekwiwalent pieniężny za cały okres do końca ciąży i przerwy porodowej — a ponadto wynagrodzenie za nie wykorzystane urlopy wypoczynkowe oraz za okres wypowiedzenia, które mogłoby nastąpić dopiero po upływie okresów ochronnych. Umową o pracą z pracownicą w ciąży wolno rozwiązy-wać w każdym wypadku jedynie za zgodą rady zakładowej lub delegata związkowego. Rozwiązanie stosunku pracy z ważnej przyczyny nie może jednak nastąpić w okresie 4 miesięcy przed porodem, poza jedynym wyjątkiem, mianowicie w wypadku, gdy zakład pracy ulega zupełnej likwidacji. Umowa o pracę, która została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia porodu, jeżeli termin wygaśnięcia wypada w okresie czterech miesięcy przed porodem. Przepis ten dotyczy jednak tych wypadków, kiedy kobieta przepracowała co najmniej 3 miesiące w danym zakładzie pracy. Tak więc ustawodawstwo nasze chroni kobietę ciężarną przed utratą pracy. Bezprawne natomiast zwolnienie z pracy kobiety ciężarnej, a w szczególności brak zgody w każdym wypadku rady zakładowej, stanowi podstawę do żądania przywrócenia do pracy lub do żądania odszkodowania za nieprawidłowe zwolnienie. Również obowiązuje zakaz wypowiadania istotnych warunków pracy bez zgody kobiety ciężarnej. Szereg przepisów reguluje i normuje wykonywanie wielu prac przez kobiety będące w ciąży. Prace te lub sposób ich wykonywania, jeśli mogą odbić się szkodliwie na zdrowiu kobiety ciężarnej lub płodu — są wzbronione. I tak poza pracami, do wykonywania których nie dopuszcza się kobiet, kobietom będącym aktualnie w ciąży zabrania się wykonywania prac pod ziemią, prowadzenia pojazdów mechanicznych (samochodów osobowych, ciężarowych, traktorów, ciągników), prac ze środkami chemicznymi, prac przy aparatach rentgenowskich oraz przy użyciu ciał promieniotwórczych itp. Szczegółowe przepisy prawne ustalają także najwyższe dopuszczalne dla kobiet normy dźwigania, ciężarów. Pracownica w ciąży, od IV miesiąca począwszy, nie może być zatrudniana w porze nocnej i godzinach nadliczbowych. Nie może być również bez swojej zgody delegowana poza stałe miejsce pracy. Oczywiście pracownica, na żądanie kierownictwa zakładu pracy, musi w takim wypadku udowodnić ciążę świadectwem lekarskim. Jeżeli kobieta ciężarna zatrudniona jest przy pracach uciążliwych, powinna poczynając od VI miesiąca ciąży być przeniesiona do pracy lżejszej. Wynagrodzenie jej nie może być z tego powodu, niższe od dotychczasowego i musi się kształtować jako średnia ostatnich 3 miesięcy, biorąc pod uwagę zarówno uposażenie zasadnicze, jak też wszystkie dodatki. Do prac ciężkich oraz wymagających znacznego wysiłku, a także napięcia nerwowego zostały zaliczone prace: — polegające na dużym wysiłku mięśni, — wykonywane w pozycji stojącej, — wymagające stałego chodzenia bez możliwości wypoczynku w pozycji siedzącej, — narażające ciało na wstrząsy, — prace w pralniach, suszarniach, w wysokich temperaturach lub wilgoci, — prace przy maszynach pedałowych. Wniosek o przeniesienie do pracy lżejszej składa sama zainteresowana kobieta ciężarna lub lekarz zakładowy, rada zakładowa względnie społeczny inspektor pracy. W wypadku wystąpienia niezgodności między zainteresowaną a zakładem pracy ■—■" może ona odwołać się do okręgowej rady związku zawodowego. Kobiet w ciąży, począwszy od IV miesiąca, nie wolno zatrudniać w porze nocnej. Za porę nocną uważa się w administracji państwowej czas od godz. 20 do godz. 5 rano, w handlu i przemyśle czas od godz. 21 do godz. 5 rano, w zakładach pracujących na dwie zmiany — czas od 22 do godz. 4, w zakładach pracujących na 3 zmiany — trzecią zmianę.