A A A

Nieprawidłowe położenia narządu rodnego

Narząd rodny znajduje się w pewnym stałym położeniu w miednicy małej, a jego ruchomość zależy od więzadeł podwieszających macicę. Macica znajduje się pośrodku miednicy i w warunkach prawidłowych jest pochylona i zgięta ku przodowi. Dzięki pewnej ruchomości jest ona przesuwalna ku przodowi i ku tyłowi w zależności od przepełnienia pęcherza moczowego czy jelit. Dzięki tej ruchomości w czasie ciąży może powiększać się ku górze i na boki. W pewnych warunkach macica zmienia swoje prawidłowe położenie, bywa nadmiernie zgięta ku przodowi, wyprostowana lub zgięta i przechylona do tyłu w kierunku kości krzyżowej tworząc tzw. tyłozgięcie macicy. Zdarza się, że przy nieprawidłowo położonej macicy kobieta może zajść w ciążę i może nie odczuwać w związku z tą nieprawidłowością żadnych dolegliwości. Niekiedy jednak takie nieprawidłowe położenia macicy powodują bóle w okolicy krzyżowej, bolesne miesiączki, obfite i częste miesiączki, niepłodność, a po zajściu w ciążę — samoistne poronienia. Do tych objawów dołącza się niekiedy częste oddawanie moczu i stolca. Nieprawidłowe położenia macicy mogą być wrodzone i nabyte. Niepraioidłowe położenia macicy wrodzone łączą się najczęściej z niedorozwojem narządu rodnego i należy leczyć je wcześnie, już w młodym wieku. Nieprawidłowe położenia nabyte powstają w wyniku uszkodzenia układu wiązadeł podtrzymujących mięsień macicy w prawidłowym przodozgięciu. Zdarza się to po licznych porodach, a także na skutek przebytych stanów zapalnych narządu rodnego i najbliższego otoczenia w jamie brzusznej, gdy wytworzą się zrosty z otoczeniem i ustalą macicę w nieprawidłowym położeniu. Gdy zrostów jest dużo i gdy są silne, powstaje tzw. tyłozgięcie ustalone. W tych przypadkach nie udaje się odprowadzić macicy do położenia prawidłowego, kobiety mają liczne dolegliwości, a leczenie zachowawcze nie jest skuteczne. Jedynie leczenie operacyjne, polegające na uwolnieniu zrostów i na ustaleniu macicy w prawidłowym położeniu, przynosi ulgę. Należy jeszcze wspomnieć o obniżeniu narządu rodnego lub nawet u;ypadaniu macicy i pochwy. Występują one u kobiet, którym po porodzie nie zeszyto pękniętego krocza i pochwy, a także u tych, które wcześnie po urodzeniu dziecka stanęły do ciężkiej pracy fizycznej, a szczególnie u tych, które mają wiotkie tkanki więzadeł i mięśni miednicy i brzucha. Często zmiany takie występują u kobiet starszych, kiedy tkanki ulegają zanikowi. Początkowo obniża się przednia ściana pochwy i wypadając pociąga za sobą zrośniętą z nią tylną ścianę pęcherza moczowego, następnie wydłuża się szyjka macicy i wystaje ze szpary sromowej. Stopniowo dochodzi do wypadania całej macicy przed srom. Obniżenie i wypadanie ścian pochwy i macicy wywołuje różne dolegliwości, jak: upławy, bóle w dole brzucha i w okolicy krzyżowej kręgosłupa, uczucie ciążenia ku dołowi, ucisk na odbytnicę, bolesne parcie na mocz, trudności w oddawaniu moczu, a czasem niecałkowite opróżnianie się pęcherza moczowego. Zalegający w pęcherzu mocz ulega rozkładowi i wywołuje stany zapalne pęcherza i dróg moczowych. Wypadnięta pochwa ulega zakażeniu, a na jej ścianach powstają odleżyny i trudno gojące się owrzodzenia. Przy częściowym wypadaniu narządu rodnego przykrą dolegliwością może być częste oddawanie moczu oraz nie-trzymanie moczu przy wysiłkach i kaszlu. Tego rodzaju powikłania po porodzie zdarzają się coraz rzadziej, gdyż poprawiła się znacznie opieka nad kobietą rodzącą. Porody w większości przypadków odbywają się w szpitalach lub w izbach porodowych, przy pomocy fachowej. Wszystkie pęknięcia krocza zeszywa się zaraz po porodzie, a tam gdzie przewiduje się, że może krocze ulec uszkodzeniu, nacina się je i następnie zeszywa. Obniżenie ścian pochwy i wypadanie macicy nie występuje nagle, dokonuje się kilka, a czasem nawet kilkanaście lat. W razie pojawienia się pierwszych objawów obniżenia narządu rodnego należy zgłosić się do lekarza, a nie czekać aż wypadnie cała macica. Leczenie obniżenia i wypadania jest operacyjne. Do szpitala należy zgłaszać się wcześnie, kiedy kobieta jest młodsza, w lepszym stanie ogólnym, a niewielka operacja potrafi zrekonstruować krocze. Jeżeli do operacji zgłasza się kobieta ze schorzeniem bardzo zaawansowanym lub ciężko chora ogólnie, wówczas nie można już przeprowadzić operacji i trzeba zakładać protezy (różnego rodzaju krążki), celem doraźnej poprawy położenia narządu rodnego. Jest to niekiedy trudne i bezskuteczne. Zawsze należy unikać sytuacji, które prowadzą do zmian położenia narządu rodnego. Dziewczynki należy pilnować, aby regularnie oddawały mocz i stolec. Stały ucisk przepełnionego pęcherza moczowego i odbytnicy na macicę może doprowadzić do zmiany jej położenia. Obarczanie dziewczynek ciężką pracą fizyczną, dźwiganiem ciężarów sprzyja powstawaniu nieprawidłowych położeń macicy. U kobiety dojrzałej długotrwałe leżenie po porodzie na plecach ułatwia powstawanie tyłozgięcia macicy. Wczesne wstawanie po porodzie oraz uprawianie ćwiczeń gimnastycznych w połogu zapobiega tym powikłaniom. Przy tyłozgięciu macicy korzystne jest leżenie na brzuchu. Zmiany położenia ciała i ćwiczenia gimnastyczne mogą niekiedy przywrócić prawidłowe położenie macicy, jeżeli nie było ono ustalone z powodu zrostów.