A A A

Niepłodność męska

Odpowiedzialność mężczyzny za niepłodność małżeńską waha się w granicach od 30—40°/o i jest dziś ogólnie przyjętą prawdą. Powoływanie się na przykłady ojcostwa wśród kolegów i robienie przykrości żonie wr takiej sytuacji jest niesłuszne, a ponadto świadczy o braku kultury osobistej współmałżonka. Przystępując do wyjaśnienia przyczyny niepłodności małżeńskiej należy przede wszystkim dokładnie określić właściwości rozrodcze partnera męskiego. Zresztą płodność mężczyzny znacznie łatwiej ulega obniżeniu pod wpływem rozmaitych czynników szkodliwych, jak np. choroby zakaźne, szczególnie wirusowe, zmiany klimatu, urazy mechaniczne i bodźce psychiczne, szkodliwe warunki w pracy, trudności życiowe itp. Dzieje się tak dlatego, że między in-nymi gruczoły płciowe męskie, czyli jądra, są oddzielone stosunkowo cienką ścianą moszny od świata zewnętrznego, natomiast jajniki kobiety znajdujące się w jamie brzusznej mają lepszą ochronę od wpływów środowiska. Jądro mężczyzny (jego gruczoł płciowy) produkuje zarówno komórki rozrodcze, czyli plemniki, jak też hormony. Zasadniczym hormonem jest testosteron, który wytwarzany jest przede wszystkim w jądrze przez specjalne komórki, tzw. komórki Leydiga, a także w mniejszych ilościach przez korę nadnerczy. Testosteron odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie mężczyzny — warunkuje wystąpienie cech typowo męskich i jest jak gdyby motorem jego funkcji płciowych. Funkcja jądra polega na produkcji komórek rozrodczych męskich, czyli plemników. Plemniki powstają w cewkach nasiennych jądra i stamtąd przedostają się do najądrzy, gdzie następuje dalszy ich rozwój w przeciągu 4—5 dni. Przed wydostaniem się na zewnątrz plemniki mieszają się z wydzieliną gruczołu krokowego, czyli prostaty; w wydzielinie tej znajdują się ważne substancje, które ułatwiają plemnikom czynność zapładniającą. Podczas stosunku płciowego następuje wytrysk nasienia, w warunkach prawidłowych w ilości od 3—4 ml. W każdym mililitrze nasienia powinno znajdować się od 60— 120 milionów plemników. Prawidłowe plemniki mają postać tworów nitkowatych z główką, są bardzo ruchliwe i znalazłszy się w narządzie rodnym kobiety poruszają się bardzo szybko przeciw prądowi wydzieliny wydostającej się z macicy. Dzięki tej budowie i dużej ruchliwości plemniki szybko wędrują z pochwy przez szyjkę macicy i jajowody, aby spotkać się z komórką jajową. Wprawdzie zapłodnienie polega na połączeniu się jednego tylko plemnika z żeńską komórką płciową, ze względu jednak na długą wędrówkę plemników i szereg niesprzyjających warunków konieczne jest wytwarzanie ich w wielkiej ilości. Przyczyny niepłodności męskiej Niepłodność męska polega albo na braku możliwości odbycia stosunku płciowego, albo na niezdolności do zapłodnienia kobiety. Niezdolność do odbycia stosunku może być skutkiem zmian anatomicznych narządu płciowego mężczyzny albo wynika z zaburzeń czynnościowych. Najczęściej w codziennej praktyce lekarz spotyka się z zaburzeniami czynnościowymi, takimi jak: osłabienie popędu płciowego, względnie osłabienie wzwodu członka z przyczyn psychicznych czy też fizycznych. Dość często prawidłowy stosunek płciowy jest zaburzony przez przedwczesny wytrysk nasienia. Przyczyny niezdolności mężczyzny do życia płciowego są różne. Najczęstsze z nich to ciężkie choroby zakaźne, przewlekłe zatrucia, alkoholizm, niektóre choroby układu moczopłciowego, zaburzenia rozwojowe narządu płciowego, choroby gruczołów dokrewnych, choroby nerwowe (uszkodzenia ośrodków nerwowych), czynniki psychiczne. Niepłodność męska na tle niezdolności zapłodnienia może mieć różne przyczyny, np.: uszkodzenie plemników, zmniejszenie ich liczby, pojawienie się plemników nieprawidłowych, zarośnięcie dróg nasiennych, zmiany w składzie płynu nasiennego. Czasami zdarza się, że u zupełnie zdrowego mężczyzny pod wpływem pewnych czynników, jak: zmęczenie, wyczerpująca praca, nadmierne spożycie alkoholu, palenie dużej ilości papierosów, obniża się czynność gruczołów płciowych i nasienie zawiera mniej plemników zdolnych do zapłodnienia. Również na skutek zbyt częstych stosunków płciowych nasienie może być przejściowo pozbawione plemników. W takich przypadkach mimo współżycia w czasie jajeczkowania zapłodnienie jest niemożliwe lub możliwość jego jest mniejsza; zwiększa się jednak, gdy stosunek odbywa się w okresie płodnym po kilkudniowym wstrzymaniu się od współżycia. Czasami przyczyną niepłodności męskiej jest zarośnięcie przewodów, przez które nasienie wytworzone w gruczołach płciowych męskich wydostaje się na zewnątrz. Takie zarośnięcia bywają wrodzone lub powstają w wyniku procesów zapalnych toczących się w gruczołach, najczęściej jednak występują po zakażeniu rzeżączkowym — kiedy choroba nie była właściwie leczona albo nie była leczona wcale. Leczenie niepłodności męskiej daje często bardzo dobre wyniki, tak że po pewnym okresie płodność zostaje przywrócona. Niemniej jednak stan ten wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej i przeprowadzenia właściwych badań laboratoryjnych. Sprawą niezmiernie ważną jest ustalenie przyczyny niepłodności męskiej, co nie zawsze jest łatwe i proste.