A A A

Konflikt serologiczny

W 1907 roku uczony czeski Jansky odkrył istnienie 4 zasadniczych grup krwi, nazwanych 0, A, B i AB. Odkry-. cie to umożliwiło rannym i chorym korzystanie ze zbawiennych możliwości przetaczań krwi, które uratowały życie i przywróciły zdrowie milionom ludzi. Jednak przy masowych przetaczaniach lekarze i uczeni zaczęli spostrzegać niepokojące powikłania. Odpowiednio przygotowana krew jednoimiennej grupy wywoływała u niektórych chorych ciężkie wstrząsy, czasem nawet śmiertelne. Po wielu badaniach okazało się, że 85% ludzi posiada we krwi czynnik nazwany Rh, który po dostaniu się do krwi osobnika nie posiadającego tego czynnika powoduje powstanie przeciwciał. Pozostałe 15% ludzi nie posiada czynnika Rh; oznaczamy ich Rh— (minus). Odkrycie czynnika Rh wyjaśniło powstawanie wstrząsów u chorych po kilkakrotnym przetaczaniu krwi. Jeżeli człowiekowi nie posiadającemu we krwi czynnika Rh wstrzyknąć po raz pierwszy krew Rh + (plus), to chociaż po pierwszej transfuzji nie będzie niebezpiecznych objawów, czynnik Rh wywoła powstanie pewnej ilości przeciwciał. Przy następnych przetaczaniach krwi powstaje tych ciał więcej — zlepiają one krwinki wstrzykiwanej krwi Rh-r, wywołując ciężki stan chorobowy, tzw. wstrząs potransfuzyjny. Dalsze badania wykazały, że czynnik Rh jest dziedziczny i dziecko dziedziczy go po matce lub ojcu. Jeżeli matka i ojciec mają krew Rh + lub oboje Rh —, mogą być spokojni o los potomstwa. Nie ma też niebezpieczeństwa, kiedy matka jest Rh -f , a ojciec Rh —, kłopoty są, gdy matka jest Rh —, a ojciec Rh + i kiedy dziecko odziedziczy czynnik Rh + po ojcu. Wtedy we krwi matki mogą powstać przeciwciała skierowane przeciwko krwi własnego dziecka. Przy pierwszej ciąży jest ich niewiele i dziecko najczęściej rodzi się zdrowe. Przy następnych ciążach ilość przeciwciał wzrasta i po przejściu przez łożysko do krwi płodu powodują w nim następujące zmiany: niedokrwistość, względnie żółtaczkę, albo uogólniony obrzęk płodu. Niedokrwistość w konflikcie Rh jest najlżejszą postacią uszkodzenia noworodka. Żółtaczka jest znacznie cięższą postacią, a uogólniony obrzęk najczęściej prowadzi do śmierci płodu. Czasem istnieje możliwość konfliktu w zakresie grup głównych, szczególnie u kobiet mających grupę 0, a męża z grupą A, B lub AB. Podczas ciąży, należy kontrolować poziom ciał anty-A i anty-B u matki. Wzrost poziomu tych przeciwciał jest objawem ewentualnego zagrożenia płodu. Postępowanie w konflikcie serologicznym polega na kontroli przeciwciał jeden raz w miesiącu, skierowaniu ciężarnej do oddziału ciąży powikłanej około 34—35 tyg. ciąży oraz wcześniejszym rozwiązaniu ciężarnej.