A A A

Jak działają hormony żeńskie

W ustroju ludzkim znajdują się gruczoły o bardzo złożonej budowie i o bardzo ważnym znaczeniu dla organizmu. Nie posiadają one żadnych przewodów wyprowadzających, a substancje, które wydzielają, przedostają się bezpośrednio do krwi, która drogą naczyń krwionośnych rozprowadza je po całym organizmie. Substancje te nazywamy hormonami, a gruczoły, które je wytwarzają, nazywamy gruczołami wewnętrznego wydzielania lub gruczołami dokrewnymi. Wszystkie gruczoły w organizmie tworzą system, ściśle od siebie zależny, będący w stanie pewnej równowagi. Do gruczołów dokrewnych zalicza się jajniki. Jajniki wytwarzają hormony, które wpływają na rozwój cech płciowych i mają podstawowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ustroju kobiecego przez cale życie aż do chwili ustania zdolności rodzenia. Hormony wytwarzane w jajnikach wpływają na osobowość kobiety i jej usposobienie. Jajniki wytwarzają dwie zasadnicze grupy hormonów: estrogeny (follikulina, zwana hormonem pęcherzykowym) oraz hormony ciałka żółtego (zwane progesteron, luteina). Dzięki tym hormonom w okresie pokwitania u dziewczynek następuje rozrost gruczołów piersiowych, srom pokrywa się owłosieniem, powiększa się macica i zaczyna się miesiączkowanie. Dzieje się tak dlatego, ponieważ narząd rodny stal się dojrzały i rozpoczął produkowanie komórek jajowych zdolnych do zapłodnienia. Dojrzewające komórki jajowe znajdują się w tzw. pęcherzykach Graafa, wypełnionych tzw. płynem pęcherzykowym zawierającym follikulinę — jeden z hormonów jajnika. U dojrzałej kobiety komórka jajowa wydostaje się z pęcherzyka Graafa mniej więcej w odstępach miesięcznych. Powiększa się pęcherzyk, ściana jego cieńczeje i pęka, a dojrzała komórka jajowa wpada do jamy brzusznej, a stąd do jajowodu. To pęknięcie pęcherzyka Graafa i wydostanie się dojrzałego jaja nazywamy jajeczkowaniem. Występuje ono w 14—16 dniu cyklu miesiączkowego. Czasami łączy się z przejściowym uczuciem bólu w dole jamy brzusznej i ucisku na kiszkę stolcową. Niekiedy sama kobieta potrafi dokładnie określić moment jajeczkowania. Po wydostaniu się komórki jajowej ścianki pęcherzyka zapadają się i powstaje w nim tzw. ciałko żółte, które zaczyna wytwarzać progesteron — drugi bardzo ważny hormon jajnika. Pod wpływem follikuliny (hormon pęcherzykowy), a od chwili pęknięcia pęcherzyka Graafa i pod wpływem lutei-ny (progesteron), narząd rodny przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionego jaja. Hormon pęcherzykowy wywołuje zmiany przerostowe w błonie śluzowej macicy, a także działa na mięsień macicy, zmniejszając jego kurczliwość, na pochwę i jajowody, powodując ich przerost i elastyczność. Przyczyniając się do rozszerzenia naczyń krwionoś-nych w obrębie narządu rodnego, stwarza lepsze warunki do ukrwienia tego narządu. Hormon ciałka żółtego przygotowuje błonę śluzową jamy macicy do przyjęcia zapłodnionego jaja, hamuje skurcze macicy, rozluźnia więzadła, umożliwiając powiększenie jej rozmiarów. Jeżeli jajo wędrujące przez jajowód zostanie zapłodnione, hormon ciałka żółtego produkowany w dużej ilości przygotowuje narząd rodny do rozwoju jaja płodowego i do porodu. Jeśli jajo nie zostanie zapłodnione, ciałko żółte w jajniku stopniowo zanika, a zmieniona i rozpulchniona błona śluzowa macicy rozpada się i złuszcza. Naczynia krwionośne pękają i z macicy wypływa krew, skrzepy, strzępki błony śluzowej oraz nie zapłodnione jajo płodowe, tj. występuje miesiączka. Po upływie 3—5 dni krwawienie ustaje, a w jajniku dojrzewa następny pęcherzyk Graafa. O ile nie nastąpi zapłodnienie, krwawienia miesiączkowe będą się powtarzać u zdrowej kobiety regularnie co 28—30 dni.