A A A

Co ciężarna powinna spożywać codziennie

Mięso jest najważniejszym źródłem pełnowartościowego białka, które organizm zużywa na budowę narządów, jak mięśnie, wątroba, nerki, mózg, skóra, krew i inne. Mięsoposiada bardzo duże wartości smakowe, odżywcze i sycące. Tygodniowy jadłospis ciężarnej powinien obejmować wołowinę, chudą wieprzowinę, cielęcinę, ryby. Raz w ty godniu dobrze jest spożywać wątróbkę. Wątroba zawiera dużo odżywczych składników i witamin, między innymi witaminę B12, która bierze udział w wytwarzaniu krwi (krwinki czerwone). Chorym anemicznym zaleca się nie kiedy wątrobę nawet w stanie surowym. Lekarstwa dla chorych na anemię wyrabiane są właśnie z wątroby zwie rząt. Podobną jak wątroba wartość odżywczą mają nerki, śle dziona, serce itp., czyli tak zwane podroby. Należy jednak pamiętać, że psują się one szybciej niż zwykłe mięso, zwłaszcza w lecie. Ciężarna powinna spożywać raczej mięso gotowane, któ re jest lżej strawne niż smażone. Nie powinna też jadać mięsa tłustego, a także konserwowego. Przez jeden dzień w tygodniu może nie jeść mięsa i zastąpić je potrawami z sera, jaj itp. Mleko jest dla nas bardzo cennym pokarmem. Zawie ra niemal wszystkie składniki potrzebne organizmowi ludz kiemu i dlatego powinno być podstawą codziennego po siłku ciężarnej. Należy je spożywać tylko przegotowane, ponieważ surowe może zawierać zararki gruźlicy, jeżeli pochodzi od chorej krowy aibo zostało zanieczyszczone zarazkami podczas udoju. Ilość mleka, jaką powinna spo żywać ciężarna, wynosi 3—4 szklanki dziennie. Część z tego, np. f szklankę, można spożywać jako mleko zsiadłe. Nie należy zapominać o przetworach mlecznych, takich jak twarożek, ser biały, śmietanka. Ciężarna może spoży wać dziennie około 50 g śmietany, tj. 3 pełne łyżki, naj lepiej użytej jako zaprawy do zup (nie należy potrawy za prawionej śmietaną gotować). Sery tłuste sfermentowane ograniczamy w czasie ciąży. Można je spożywać w nor malnej ilości dopiero w okresie karmienia. Jaja posiadają wysoką wartość odżywczą. Żółtko jest bardzo wartościowym składnikiem jaja, ponieważ zawiera tłuszcze i białko oraz żelazo, wapń, fosfor i witaminy. Najlepiej spożywać jaja gotowane na miękko, można też żółtko utrzeć z cukrem i owocami. Jaja można również używać jako zaprawy do przygotowania innych potraw, np. kluski, zupy itp. Ciężarnym zaleca się spożywanie 1 jaja dziennie. Nie należy spożywać jaj na surowo. Masło w odżywianiu ciężarnej zajmuje pierwsze miejsce wśród tłuszczów. Zawiera ono witaminy w obfitej ilości. Jest najlepiej przyswajalnym przez nasz organizm tłuszczem. Ponieważ masło psuje się szybko, należy je przechowywać w ciemnym naczyniu i chłodnym miejscu. Aby nie niszczyć witamin zawartych w maśle, nie należy go przesmażać, tylko dodawać surowe do gotowych i ciepłych potraw. Ciężarna powinna spożywać dziennie około 30 g masła, prócz tego łyżkę oleju jadalnego i nie więcej niż 20 g słoniny. Kasze są pokarmem pożywnym i stosunkowo tanim. W skład ich wchodzi białko roślinne, sole mineralne, trochę tłuszczu, niektóre witaminy i cukrowce. Zależnie od rodzaju zboża i sposobów przygotowania otrzymujemy rozmaite gatunki kasz. Płatki owsiane przygotowane na mleku stanowią pożywne i smaczne śniadanie lub kolację. Z jęczmienia najczęściej wyrabiana jest kasza jęczmienna i perłowa, z pszenicy kasza manna, która ma dużą wartość odżywczą, z gryki kasza gryczana; drobna kasza gryczana nosi nazwę kaszy krakowskiej; z prosa przygotowuje się kaszę jaglaną. Kasze gruboziarniste drażnią jelita i ułatwiają wypróżnienia. Zawierają dużo składn;ków mineralnych, zwłaszcza żelaza i witamin. Ryż dobrze łuszczony zawiera dużo węglowodanów, natomiast mało witamin i soli mineralnych. Można go używać z masłem, mlekiem, sokiem owocowym. Nie drażni on przewodu pokarmowego i wskazany jest szczególnie przy rozwolnieniu stolca.Chleb jest naszym codziennym pożywieniem. Chleb razowy, tak zwany pełnoprzemialowy, zawierający otręby jest zdrowszy niż chleb biały, wysokogatunkowy, bez otrąb. W otrębach znajduje się dużo witamin i soli mineralnych i dlatego należy codziennie spożywać prócz chleba białego również chleb razowy. Chleb razowy szczególnie jest wskazany dla ciężarnych ze skłonnością do zaparcia stolca. Dzienna racja chleba dla ciężarnych wynosi około 300 g. J ar zyny zawierają dużo soli mineralnych i witamin, natomiast bardzo mało tłuszczu i białek. W obfitości zawierają one również wodę i błonnik. Są lekko strawne, a przy tym mają duże znaczenie dla utrzymania w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej. Na przykład b;ał-ko mięsa zakwasza organizm, a jarzyny odkwaszają go. Dlatego mięso należy spożywać z jarzynami, a nie z pokarmami mącznymi. Do najpopularniejszych jarzyn zaliczamy kapustę. Najlżej strawna jest kapusta kiszona w stanie surowym, gdyż pobudza apetyt i zawiera dużo witamin oraz soli mineralnych. Dużą role odgrywa ona w naszym odżywianiu w czasie zimy i wczesną wiosną, kiedy brak jest świeżych owoców i jarzyn. Do odmian kapusty należą: brukselka, delikatniejsza od zwykłej kapusty, oraz kapusta czerwona; obydwie są bogate w żelazo i witaminy. Marchew zawiera cukier oraz dużą ilość składników mineralnych. Kobieta ciężarna powinna (szczególnie •■ imie) pić sok z marchwi surowej. Marchwi nie należy obierać, lecz skrobać nożem. Młodą można tylko oczyścić szczotką, a następnie dobrze opłukać. Marchew należy gotować krótko na silnym ogniu w niewielkiej ilości wody, której nie trzeba odlewać, ponieważ znajdują się w niej potrzebne naszemu ustrojowi składniki, jak sole mineralne, cukier i witaminy rozpuszczone w niej podczas gotowania. Buraki czerwone zawierają dużo cukru i soli mineralnych. Należy je gotować w skórce, która łatwo odchodzi po ugotowaniu. Kalafior zawiera dużo składników mineralnych potrzebnych do zabezpieczenia rozwoju kośćca płodu oraz chroniących organizm ciężarnej przed odwapnieniem. Z innych jarzyn powinna ciężarna spożywać jeszcze brukiew, kalarepę, rzepę itp. Wśród owoców jarzynowych w jadłospisie ciężarnych pierwsze miejsce zajmują pomidory. Zawierają one dużo witamin i soli mineralnych. Należy je spożywać na surowo po obraniu ze skórki. Ciężarna powinna przygotować sobie na zimę pomidory solone lub przecierane. Ogórki surowe zaleca się ciężarnym. Kiszone są mniej wskazane, gdyż zawierają dużo soli kuchennej Ziemniaki wchodzą w skład naszego codziennego pożywienia. Zawierają one sole mineralne, witaminy oraz dużo skrobi (krochmal). Witaminy w największej ilości znajdują się tuż pod skórką, dlatego ziemniaki najlepiej gotować w łupinkach, które po ugotowaniu łatwo można usunąć, a znajdujące się pod nimi witaminy pozostają. Ziemniaki obierane tracą dużo witamin. Jeżeli gotujemy ziemniaki obierane, wodę po ugotowaniu należy zużyć na zupę, gdyż zawiera ona dużo wartościowych składników, które przeszły do niej z ziemniaków. Na wiosnę ziemniaki zaczynają kiełkować. Należy je wtedy starannie obierać, gdyż kiełki zawierają składniki szkodliwe dla zdrowia. Nie należy zużywać w tym okresie Wywaru z ziemniaków. Jarzyny strączkowe zawierają dużo białka roślinnego. Jest to jednak białko mniej wartościowe od białka zwierzęcego. Białka roślinne uzupełniane białkiem zwierzęcym odgrywają poważną rolę w żywieniu. Do jarzyn strączkowych należą: groch, fasola, bób, soja, soczewica. Należy ich jednak unikać w diecie kobiety ciężarnej, gdyż są ciężko strawne. Lżej strawne i smaczniejsze są: młody zielony groszek i młoda fasolka zwykła lub szparagowa. Jarzyny strączkowe należy podawać z innymi jarzynami, a nie z mięsem. Przed gotowaniem powinno się je moczyć przez kilkanaście godzin, a dopiero później gotować w tej samej wodzie. Niektóre z jarzyn strączkowych możemy przecierać. W ten sposób usuwamy trudno strawną skórkę. Owoce zaliczamy również do nieodzownych produktów w odżywianiu ciężarnych. Zawierają one dużo soli mineralnych, cukier owocowy oraz witaminy. Owoce pobudzają ruch jelit, regulują trawienie, orzeźwiają i gaszą pragnienie. Należy je spożywać nie obierane, gdyż naj-więcej witamin znajduje się, w skórce owocowej i bezpośrednio pod nią. Osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym powinny jeść owoce cienko obierane. Owoce przed spożyciem należy dokładnie umyć. Ciężarne powinny spożywać dziennie około 200 g owoców, a więc np. około 3 jabłek bądź odpowiednią ilość jagód. Cukier jest produktem pochodzenia roślinnego, wyrabia się go z buraków cukrowych. Jest on szybko przyswajalny w przewodzie pokarmowym. Już w pół godziny po spożyciu wchłania się do krwi i zużywa na potrzeby organizmu. Gdy jesteśmy bardzo 'zmęczeni, pół szklanki dobrze osłodzonej herbaty szybko nas orzeźwia i przywraca siły. Cukier wywołuje szybko uczucie nasycenia i dlatego pokarmów słodkich lub słodyczy nie należy spożywać przed głównym posiłkiem. Miód jest produktem jeszcze szybciej przyswajalnym, a poza tym reguluje trawienie. Zawiera kwas mrówkowy, dzięki czemu nie ulega zepsuciu. Najlepiej podawać go wraz z innymi produktami, np. z chlebem i masłem, choć można również spożywać go bez żadnych dodatków. Surówki. Człowiek musi spożywać pokarmy gotowane, ponieważ są lżej strawne. Gotowanie jednak niszczy niektóre witaminy, a oprócz tego część soli mineralnych przechodzi do wody ulegając zniszczeniu, jeżeli wywar odlewamy. Dlatego też do pokarmów gotowanych zaleca się podawać produkty surowe jako tak zwane „surówki", np. sałatkę, szczypiorek, ogórki, pomidory itp. W zimie jako surówki można podawać kapustę kiszoną, marchew tartą i inne. W ten sposób przez dodanie surówek uzupełniamy częściowo to, co zostało stracone w pokarmach przez gotowanie. Sól kuchenna. W drugiej połowie ciąży należy ograniczyć ilość spożywanej soli kuchennej i dodawać jej tyle, by pokarmy były smaczne, ale nie słone. Z tych samych powodów ciężarna powinna ograniczyć spożywanie takich pokarmów, jak ogórki kiszone, które zawierają dużo soli kuchennej. Śledzie przed podaniem ciężarnej należy dobrze wymoczyć w wodzie, aby usunąć z nich nadmiar soli. Używki. Do używek zaliczamy kawę, kakao, herbatę. Działają one podniecająco na układ nerwowy, zwłaszcza kawa, która usuwa czasowo zmęczenie. Jest to jednak stan sztuczny. Zmęczenie czy znużenie usuwa jedynie normalny odpoczynek lub sen. W okresie ciąży nie należy pić kawy, a jedynie słabą herbatę. Tytoń. Tytoń zawiera truciznę, tzw. nikotynę. Wypalenie kilkunastu papierosów jednego po drugim może spowodować śmiertelne zatrucie. Jeżeli tę samą liczbę papierosów wypalamy w ciągu całego dnia, to zatruwamy się powoli. Palenie papierosów zmniejsza apetyt, wywołuje wzdęcia brzucha, niepokój sercowy, nieżyty oskrzeli, nierzadko bezsenność. Nikotyna przechodzi z krwi matki przez łożysko do płodu i może go również zatruwać. Przechodzi ona również z krwi do pokarmu. Jeżeli karmiąca matka pali papierosy, zatruwa nie tylko siebie, ale również i dziecko. Badania ostatnich'lat zwróciły szczególnie uwagę na związek między paleniem papierosów a częstością porodów przedwczesnych oraz wydawaniem na świat dzieci 0 niższej wadze urodzeniowej. Palenie wpływa niekorzystnie na okres miesiączkowania i powoduje niekiedy .nieregularne cykle miesięczne. Istnieje duże podejrzenie, że nikotyna i inne substancje zawarte w tytoniu działają szkodliwie na komórki rozrodcze zarówno żeńskie, jak i męskie, co może powodować tak zwane wady rozwojowe płodu, jak rozszczep wargi górnej i podniebienia, b2zmózgowie, niedorozwój fizyczny i psychiczny. Nikotyna działa szkodliwie na wszystkie narządy organizmu ludzkiego, jak przewód pokarmowy, narząd wzroku, a przede wszystkim naczynia krwionośne i serce. Ma ona być jednym z czynników, który wywołuje miażdżycę 1 zawał serca. Stwierdzono, że na 100 chorych z rakiem płuc aż 80°/o przypada na palaczy papierosów. W krajach kulturalnych wypowiedz'ano zdecydowaną walkę nałogowi paleniu papierosów, który to nałóg powoduje tyle spustoszeń w organizmie ludzkim. Przyszły ojciec i przyszła matka powinni stanowczo wyrzec się palenia papierosów, jeżełi chcą posiadać zdrowe dzieci. Walkę z nałogiem palenia papierosów należy rozpocząć już wśród dorastającej młodz:eży obojga płci. Alkohol. Alkohol szybko wchłania się z żołądka i jelit do krwi. Już w ciągu kilku minut po wypiciu go odczuwa się pewne oszołomienie. Jest to działanie alkoholu na tkankę mózgową. Alkohol przechodzi również przez łożysko do płodu i zatruwa jego młodą tkankę mózgową. Nadużywanie alkoholu w czasie ciąży jest przestępstwem wobec własnego potomstwa. Dzieci alkoholików są często niedorozwinięte zarówno fizycznie, jak i umysłowo. Ciężarna nie powinna pić nie tylko wódki, ale również wina i piwa. ponieważ zawierają one także pewien procent alkoholu. Tak samo jak nikotyna, alkohol ma wpływać ujemnie na komórki rozrodcze zarówno męskie, jak i żeńskie, co może wywoływać wady rozwojowe płodu lub jego niedorozwój fizyczny i umysłowy. W czasie ciąży alkohol, jak już wspomniałem, przechodzi przez łożysko do płodu i uszkadza go. Niektórzy podkreślają możliwość powstawania wad rozwojowych u płodu, jeżeli zapłodnienie nastąpiło w upojeniu alkoholowym. Uświadomienie o szkodliwości alkoholu na przyszłe potomstwo należy prowadzić już wśród dorastającej młodzieży.